Arheološko blago knjaževčkog kraja: Etnološko naselje Škodrino polje

Knjaževac 14/06/2022

 

Arheologija ovog kraja ilustruje dugu istoriju grada kao i njegovog područja od pojave čoveka i najstarijih razdoblja praistorije, preko rimskog i vizantijskog doba sve do punog srednjeg  veka.

Škodrino polje:

U ataru sela Jelašnica, na desnoj obali Belog Timoka, u blizini ušća Jelašničke reke u Timok, na plodnoj, osunčanoj i uzdignutoj terasi, smešten je Lokalitet Škodrino polje.

Prva sondažna istraživanja na lokalitetu obavljena su 1987.godine, Arheološka istraživanja s vršili su Arheološka zbirka Filozofskog fakulteta u Beogradu i Zavičajni muzej Knjaževac. Ovim istaraživanjima utvrdjeno je da je reč o višeslojnom naselju sa materijalom iz eolita, starijeg gvozdenog doba, antike I srednjeg veka.

Plitko ispod površine terena, otkriveni su ostaci kuća koje su činila tri dela, centralni deo je konstrukcija nepravilnog plana, sagradjena od rečnog oblutka koji je direktno postavljen na sloj crnice. Na jednom kraju, prostorija je ogradjena većim oblucima, a u njenoj unutrašnjosti nadjen je in situ veći, prtesani kamen sa plićim udubljenjem na gornjoj površini. Kamen je, predpostavlja se, služio za mrvljenje zrnevlja, kako pokazuju u nalazi udarača – oblutka sa jasnim tragovima upotrebe. Drugi kraj čini prostorija oivičena sitnijim oblutkom I krupnijim šljunkom.

U blizini objekta evidentirane su podnice od zapečene zemlje, pravoguanog plana, sa finijom glazurom po površini. Na grumenovima kućnog lepa uočavaju se otisci od greda I oblica, iz čega se zaključuje da su nadzemni delovi bili gradjeni u tehnici bondruka, sa oblicama koje su verovatno bile isprepletane prućem. Dva podna premaza ukazuju na duže razdoblje upotrebe ovih kuća .

Osnovni arheološki materijal iz opisanih kuća čine keramičke posude: zdele sa uvučenim obodom I malim jezičastim ispupčenjima na ramenu, zdele slične profilacije sa snopovima kosih kanelura po obodu, konične zdele sa horizontalnom drškom, duboke konične zdele sa trakastom drškom ispod oboda I drugo. Karakteristične su brojne alatke od kamena: razne vrste udarača, gladilica I kremenih sečija, nožića, strugača I sl.

Etnološko naselje na Škodrinom polju stradalo je u jakom požaru, verovatno oko 4.000.godina pre n.e.

(Izvor: Kulturno blago knjaževačkog kraja: arheologija – Autori: Petar Petrović, Svetozar Jovanović;)
(Foto: Zavičajni muzej Knjaževac)

Post Author: Rtvm2020