Knjaževac 06/06/2022
Nedaleko od Knjaževca, na lijevoj obali Trgoviškog Timoka, u ataru sela Gabrovnica nalazi se pećina na čijem ulazu se u njenoj podkapini nalazi trag, kako se pretpostavlja, praistorijskog pećinskog slikarstva. Reč je o jedinom evidentiranom primeru pećinskog slikarstva u Srbiji, koji je otkriven 1997. godine tokom istraživanja koje su zajednički sproveli Filozofski fakultet iz Beograda i Zavičajni muzej u Knjaževcu.
Crtež se vezuje za kraj bronzanog i početak gvozdenog doba, odnosno njegova starost je između tri ili četiri hiljade godina. Na osnovu tipa bodeža koji je predstavljen iznad vrata konja, zaključeno je da je crtež iz perioda bronzanog doba.
Konstatovano je pet predstava naslikanih crnom bojom – konj sa jahačem na dva mesta u pećini, konj sa bodežom, jedan nepravilan krug i jedna vrlo nečitka predstava. Način predstavljanja je prilično šematski i linearan, a figura jahača nesrazmerno je mala u odnosu na konja. Sve predstave naslikane su crnom bojom, nalik na garež, koja se stopila sa krečnjačkom podlogom i ne otire se. Na crtežima sa konjanikom boja je slabije očuvana. Konji su na svim predstavama prikazani u hodu ili kasu na desno, sa nagore izvijenim repom i neznatno podignutom jednom prednjom nogom. Konj je imao važnu ulogu u indoevropskoj mitologiji. Žrtvovanje konja praktikovano je kod mnogih indoevropskih naroda u različitim periodima: u mikenskom periodu, kod Skita, Kelta, Rimljana, Germana, Slovena, pa verovatno i Tračana i susednih etničkih grupa.
Praistorijski crtež na zidu pećine ima veliki kulturni, istorijski i turistički značaj. I pored ogromne vrednosti, gotovo ga je nemoguće videti, a još teže doći do njega. Ulaz u pećinu je obrastao u trnje i šiblje, a crtež je vertikalan i nalazi se na ulazu, u potkapini pećine.
Nepoznati vandali su 2018. godine oštetili crtež oštrim predmetom.
(Foto:Zavičajni muzej Knježevac)
